فرض کنید یک برند برای معرفی محصول جدید خود، همزمان چند فعالیت ارتباطی انجام میدهد. خبر رونمایی محصول در رسانهها منتشر میشود، محتوای معرفی آن در شبکههای اجتماعی قرار میگیرد، چند تبلیغ دیجیتال اجرا میشود و وبسایت برند نیز صفحهای اختصاصی برای محصول آماده میکند.
در ظاهر، برند در چندین رسانه حضور دارد و فعالیتهای متنوعی انجام داده است. اما آیا این فعالیتها واقعاً در راستای یک هدف مشترک طراحی شدهاند؟ آیا انتشار خبر باعث افزایش توجه به محتوای برند شده است؟ آیا تبلیغات مخاطب را به منبع مناسبی هدایت میکند؟ و آیا واکنش کاربران شبکههای اجتماعی در تصمیمهای بعدی کمپین تأثیر دارد؟
حضور در رسانههای مختلف، بهتنهایی به معنای اجرای یک استراتژی ارتباطی یکپارچه نیست. مسئله اصلی این است که هر رسانه چه نقشی در مسیر ارتباط برند با مخاطب ایفا میکند و فعالیتهای رسانهای چگونه میتوانند اثر یکدیگر را تقویت کنند.
مدل PESO یکی از چارچوبهایی است که به سازمانها و تیمهای روابط عمومی کمک میکند به این پرسشها پاسخ دهند.
مدل PESO چیست؟
مدل PESO یک چارچوب برنامهریزی ارتباطات یکپارچه است که رسانهها را در چهار گروه اصلی طبقهبندی میکند: رسانههای پولی، رسانههای اکتسابی، رسانههای اشتراکی و رسانههای اختصاصی.
نام PESO از حروف ابتدایی چهار عبارت انگلیسی گرفته شده است:
- Paid Media: رسانههای پولی
- Earned Media: رسانههای اکتسابی
- Shared Media: رسانههای اشتراکی
- Owned Media: رسانههای اختصاصی یا تحت مالکیت برند
این مدل توسط جینی دیتریش (Gini Dietrich)، متخصص روابط عمومی و بنیانگذار Spin Sucks، معرفی شد و در سال ۲۰۱۴ به یکی از چارچوبهای شناختهشده ارتباطات یکپارچه تبدیل شد.
مدل PESO در سالهای بعد توسعه پیدا کرد تا تغییرات فضای رسانهای، گسترش شبکههای اجتماعی و نیاز سازمانها به اندازهگیری دقیقتر عملکرد ارتباطات را بهتر پوشش دهد.
در رویکرد امروزی PESO، هدف صرفاً تقسیم رسانهها به چهار دسته نیست. موضوع مهمتر، طراحی یک نظام ارتباطی است که در آن محتوای اختصاصی، اعتبار رسانهای، مشارکت مخاطبان و تبلیغات پولی در ارتباط با یکدیگر عمل کنند.
برای درک بهتر این مدل، ابتدا باید نقش هر یک از چهار بخش آن را بشناسیم.
۱. رسانههای پولی (Paid Media)؛ افزایش دسترسی با سرمایهگذاری تبلیغاتی
رسانههای پولی شامل کانالهایی هستند که برند برای نمایش یا توزیع پیام خود در آنها هزینه پرداخت میکند.
تبلیغات در وبسایتها، تبلیغات محیطی، کمپینهای دیجیتال، محتوای حمایتشده و همکاری تبلیغاتی با اینفلوئنسرها از نمونههای این دسته هستند.
مهمترین ویژگی رسانه پولی، امکان برنامهریزی و کنترل نسبی بر زمان، محل، حجم و نحوه نمایش پیام است؛ البته میزان کنترل، به ویژگیهای هر رسانه و پلتفرم بستگی دارد.
رسانههای پولی چه نقشی در مدل PESO دارند؟
نقش اصلی رسانه پولی، افزایش دسترسی هدفمند به پیام و تقویت فعالیتهای ارتباطی دیگر است.
برای مثال، ممکن است یک برند گزارش تخصصی ارزشمندی درباره وضعیت بازار منتشر کرده باشد. این گزارش در وبسایت برند قرار دارد، اما هنوز مخاطبان زیادی از انتشار آن اطلاع ندارند.
تبلیغات هدفمند میتواند به معرفی گزارش و هدایت گروههای مرتبط به صفحه آن کمک کند.
در چنین شرایطی، رسانه پولی قرار نیست جایگزین محتوای ارزشمند شود؛ بلکه وظیفه آن افزایش فرصت دیدهشدن محتوایی است که از پیش برای مخاطب مفید طراحی شده است.
البته باید توجه داشت که پرداخت هزینه برای نمایش پیام، لزوماً به معنای اعتماد مخاطب به آن نیست. تبلیغات میتواند دسترسی ایجاد کند، اما اعتبار پیام به عواملی مانند کیفیت محتوا، تجربه واقعی مخاطب و شواهد پشتیبان آن وابسته است.
۲. رسانههای اکتسابی (Earned Media)؛ اعتباری که مستقیماً خریداری نمیشود
رسانه اکتسابی به پوشش یا توجهی گفته میشود که برند بدون خرید مستقیم فضای انتشار تبلیغاتی به دست میآورد.
انتشار یک گزارش مستقل درباره فعالیت سازمان، مصاحبه خبری، بررسی محصول توسط یک رسانه یا اشاره یک متخصص به پژوهش منتشرشده برند میتواند در این گروه قرار بگیرد.
تفاوت مهم رسانه اکتسابی با رسانه پولی، استقلال نسبی منتشرکننده در انتخاب موضوع و نحوه روایت آن است.
برای مثال، اگر یک برند با پرداخت هزینه، محتوای تبلیغاتی خود را در رسانه منتشر کند، معمولاً با نوعی رسانه پولی روبهرو هستیم. اما اگر خبرنگاری بر اساس ارزش خبری یک موضوع، مستقلاً درباره آن گزارش تهیه کند، این پوشش در دسته رسانه اکتسابی قرار میگیرد.
چرا رسانه اکتسابی در روابط عمومی اهمیت دارد؟
در روابط عمومی، اعتبار منبع انتشار میتواند بر نحوه دریافت پیام اثر بگذارد.
زمانی که یک رسانه معتبر یا متخصص مستقل درباره موضوعی صحبت میکند، مخاطب ممکن است آن را متفاوت از ادعای مستقیم یک برند ارزیابی کند.
البته این موضوع به معنای مثبتبودن همیشگی پوشش رسانهای نیست. رسانههای مستقل ممکن است موضوع را نقد کنند، پرسشهای متفاوتی مطرح کنند یا روایت خود را از یک رویداد ارائه دهند.
به همین دلیل، روابط عمومی نمیتواند نتیجه رسانه اکتسابی را مانند یک تبلیغ خریداریشده کنترل کند.
نقش حرفهای روابط عمومی در این بخش، شناسایی موضوعات دارای ارزش خبری، ایجاد ارتباط مؤثر با رسانهها، ارائه اطلاعات معتبر و فراهمکردن شرایط دسترسی خبرنگاران به منابع مرتبط است.
نکته دیگر این است که رسانه اکتسابی الزاماً بدون هزینه نیست؛ زیرا پژوهش، آمادهسازی اطلاعات، تعامل با خبرنگاران و مدیریت روابط رسانهای به منابع و نیروی انسانی نیاز دارد. تفاوت آن با رسانه پولی در خرید مستقیم فضای انتشار است.
۳. رسانههای اشتراکی (Shared Media)؛ جایی که مخاطب وارد گفتوگو میشود
رسانههای اشتراکی به محیطهایی مربوط میشوند که محتوا از طریق مشارکت، بازنشر و تعامل میان کاربران و جوامع آنلاین گسترش پیدا میکند.
شبکههای اجتماعی، گروهها و انجمنهای آنلاین، بازنشر محتوا، گفتوگوهای کاربران و مشارکت مخاطبان در تولید یا توزیع پیام از نمونههای مهم این حوزه هستند.
در این بخش، ارتباط دیگر صرفاً از برند به مخاطب انجام نمیشود. کاربران میتوانند درباره پیام نظر بدهند، آن را بازنشر کنند، تجربه خود را مطرح کنند یا حتی موضوع بحث را تغییر دهند.
تفاوت رسانه اشتراکی با صفحه رسمی برند چیست؟
ممکن است یک برند صفحه رسمی خود را در یک شبکه اجتماعی مدیریت کند، اما این موضوع به معنای مالکیت کامل آن رسانه نیست.
برند میتواند محتوای صفحه خود را مدیریت کند، اما درباره الگوریتم نمایش، قوانین پلتفرم و میزان دسترسی به مخاطبان کنترل کامل ندارد.
از سوی دیگر، اشتراکگذاری محتوا توسط کاربران یا شکلگیری گفتوگو درباره برند، بخشی از پویایی رسانه اشتراکی است.
برای مثال، اگر یک شرکت ویدئویی آموزشی در صفحه رسمی خود منتشر کند، انتشار اولیه میتواند بخشی از فعالیتهای محتوایی برند در یک پلتفرم اجتماعی باشد. اما زمانی که کاربران آن را بازنشر میکنند، درباره آن گفتوگو میکنند یا محتوای مرتبط میسازند، نقش رسانه اشتراکی آشکارتر میشود.
رسانه اشتراکی علاوه بر توزیع محتوا، منبع مهمی برای شناخت واکنش مخاطبان است.
تیم روابط عمومی میتواند از تحلیل گفتوگوها، پرسشها و بازخوردهای کاربران برای اصلاح پیامها و شناسایی موضوعات جدید استفاده کند.
۴. رسانههای اختصاصی (Owned Media)؛ زیرساخت ارتباط مستقیم برند
رسانههای اختصاصی شامل کانالها و داراییهای ارتباطی هستند که سازمان کنترل بیشتری بر محتوا و مدیریت آنها دارد.
وبسایت رسمی، وبلاگ سازمانی، صفحات اختصاصی محصولات، مجله دیجیتال برند و پایگاه دانش شرکت نمونههایی از این گروه هستند.
همچنین پایگاههای ارتباط مستقیم با مخاطبان، مانند خبرنامههای مبتنی بر فهرست مخاطبان دارای رضایت، میتوانند بخشی از ظرفیت رسانههای اختصاصی برند باشند؛ هرچند توزیع آنها ممکن است به سرویسهای بیرونی وابسته باشد.
چرا رسانه اختصاصی اهمیت دارد؟
یکی از مهمترین مزیتهای رسانه اختصاصی، فراهمکردن فضایی برای ارائه اطلاعات کامل، مستمر و قابل بازیابی است.
برای مثال، ممکن است یک برند در شبکههای اجتماعی تنها بخش کوتاهی از نتایج یک پژوهش را منتشر کند. اما نسخه کامل پژوهش، توضیحات روششناسی، دادهها و اطلاعات تکمیلی میتواند در وبسایت آن در دسترس قرار بگیرد.
این موضوع باعث میشود رسانههای دیگر نیز برای بررسی اطلاعات به یک منبع مشخص مراجعه کنند.
رسانه اختصاصی همچنین میتواند مقصد مشترک فعالیتهای دیگر باشد؛ جایی که مخاطب پس از مواجهه با تبلیغات، خبر یا محتوای اشتراکی، اطلاعات کاملتری دریافت میکند یا اقدام موردنظر را انجام میدهد.
بنابراین وبسایت برند نباید صرفاً یک ویترین ثابت باشد. در یک استراتژی ارتباطی یکپارچه، این فضا میتواند به مرکز اطلاعات و محتوای معتبر سازمان تبدیل شود.
تفاوت چهار نوع رسانه در مدل PESO
برای مقایسه بهتر، میتوان نقش رسانهها را در یک جدول خلاصه کرد.
| نوع رسانه | نقش اصلی | نمونه فعالیت | شاخص ارزیابی |
|---|---|---|---|
| پولی | افزایش دسترسی هدفمند | تبلیغات دیجیتال و محتوای حمایتشده | دسترسی، کلیک، نرخ تبدیل |
| اکتسابی | ایجاد پوشش و اعتبار مستقل | خبر، گزارش و مصاحبه رسانهای | کیفیت پوشش، بازتاب پیام، ارجاع |
| اشتراکی | گسترش گفتوگو و مشارکت | بازنشر، تعامل و محتوای کاربران | اشتراکگذاری، تعامل معنادار، واکنش مخاطب |
| اختصاصی | ارائه اطلاعات معتبر و ارتباط مستقیم | وبسایت، وبلاگ و صفحه فرود | بازدید هدفمند، تعامل با محتوا، اقدام مخاطب |
این دستهبندیها کاملاً جدا از یکدیگر نیستند.
برای مثال، محتوایی که در وبسایت برند منتشر میشود میتواند به موضوع یک گزارش خبری تبدیل شود. سپس آن گزارش در شبکههای اجتماعی بازنشر شود و در ادامه، تبلیغات پولی به افزایش دسترسی به نسخه اصلی محتوا کمک کند.
این همپوشانی همان نقطهای است که مدل PESO از یک تقسیمبندی رسانهای فراتر میرود و به ابزاری برای برنامهریزی ارتباطات تبدیل میشود.
مدل PESO چگونه به یک استراتژی ارتباطی یکپارچه تبدیل میشود؟
یکی از اشتباهات رایج در اجرای مدل PESO، تهیه چهار فهرست مستقل از فعالیتهاست.
ممکن است تیم تبلیغات برنامه خود را طراحی کند، تیم روابط عمومی فهرست رسانههای خبری را آماده کند، تیم شبکههای اجتماعی تقویم انتشار داشته باشد و تیم محتوا نیز برای وبسایت مقاله تولید کند.
اگر ارتباط میان این فعالیتها مشخص نباشد، صرف حضور در هر چهار دسته رسانه، به معنای اجرای یک استراتژی یکپارچه نیست.
یکپارچگی زمانی شکل میگیرد که خروجی هر فعالیت بتواند به فعالیتهای دیگر کمک کند.
برای مثال، در یک کمپین مبتنی بر انتشار پژوهش تخصصی:
مرحله اول؛ محتوای اختصاصی: برند گزارش پژوهشی را در وبسایت خود منتشر میکند و نسخهای کامل و قابل استناد در اختیار مخاطبان قرار میدهد.
مرحله دوم؛ پوشش رسانهای: تیم روابط عمومی یافتههای دارای ارزش خبری را شناسایی میکند و اطلاعات مربوط به آنها را برای رسانههای مرتبط ارسال میکند.
مرحله سوم؛ مشارکت اجتماعی: بخشهایی از یافتهها به محتوای قابلفهم برای شبکههای اجتماعی تبدیل میشوند و گفتوگو درباره نتایج پژوهش شکل میگیرد.
مرحله چهارم؛ تقویت از طریق تبلیغات: در صورت تناسب با هدف کمپین، محتوای منتخب یا صفحه پژوهش با تبلیغات هدفمند به مخاطبان بیشتری معرفی میشود.
این مراحل لزوماً نباید همیشه به همین ترتیب اجرا شوند. ممکن است فعالیتهای پولی از ابتدای کمپین آغاز شوند یا دادههای حاصل از شبکههای اجتماعی باعث اصلاح برنامه رسانهای شوند.
آنچه اهمیت دارد، ارتباط هدفمند میان کانالهاست.
در این رویکرد، سازمان بهجای مدیریت چند فعالیت مستقل، یک جریان ارتباطی هماهنگ طراحی میکند.
نمونه کاربرد مدل PESO در یک کمپین روابط عمومی
فرض کنیم یک شرکت فناوری، سامانهای برای مدیریت هزینههای کسبوکارهای کوچک طراحی کرده و قصد دارد آن را به بازار معرفی کند.
مسئله ارتباطی این شرکت صرفاً ناشناختهبودن محصول نیست. بررسیهای اولیه نشان میدهد بخشی از صاحبان کسبوکار، هنوز اهمیت ثبت و تحلیل منظم هزینهها را بهخوبی درک نکردهاند.
بنابراین هدف اولیه کمپین، افزایش شناخت مخاطبان از مسئله مدیریت هزینه و معرفی سامانه بهعنوان یکی از راهکارهای قابل بررسی است.
برنامه ارتباطی میتواند بر اساس مدل PESO چنین طراحی شود.
رسانه اختصاصی؛ ایجاد یک منبع اطلاعاتی
شرکت ابتدا مجموعهای از محتوای آموزشی درباره خطاهای رایج مدیریت هزینه، شیوه ثبت مخارج و مزیت تحلیل اطلاعات مالی منتشر میکند.
صفحه معرفی محصول، راهنمای استفاده و بخش پرسشهای متداول نیز در وبسایت تکمیل میشوند.
هدف این مرحله، فراهمکردن اطلاعاتی است که مخاطب بتواند پس از آشنایی اولیه با محصول به آن مراجعه کند.
رسانه اکتسابی؛ ایجاد فرصت برای پوشش تخصصی
تیم روابط عمومی گزارشی درباره چالشهای مدیریت هزینه در کسبوکارهای کوچک آماده میکند.
اگر اطلاعات گزارش قابل اتکا و دارای ارزش خبری باشند، میتوان آنها را در اختیار رسانههای اقتصادی، فناوری و کسبوکار قرار داد.
در این مرحله، تمرکز بر معرفی صرف محصول نیست؛ بلکه موضوعی مطرح میشود که برای مخاطبان و رسانهها اهمیت دارد.
رسانه اشتراکی؛ تبدیل موضوع به گفتوگو
در شبکههای اجتماعی، پرسشهایی درباره تجربه صاحبان کسبوکار در مدیریت هزینهها مطرح میشود.
بخشهایی از گزارش به محتوای آموزشی کوتاه تبدیل میشوند و مخاطبان تشویق میشوند تجربهها یا پرسشهای خود را مطرح کنند.
تیم ارتباطات نیز بازخوردها را بررسی میکند تا مشخص شود کدام دغدغهها اهمیت بیشتری دارند.
رسانه پولی؛ تقویت دسترسی به مخاطب هدف
بر اساس محتوای آمادهشده و شناخت مخاطبان، تبلیغات هدفمند برای معرفی محتوای آموزشی یا صفحه محصول اجرا میشود.
در این مرحله، میتوان عملکرد پیامهای مختلف را بررسی کرد و بودجه را به گزینههایی اختصاص داد که ارتباط بیشتری با مخاطبان هدف برقرار میکنند.
نتیجه مورد انتظار از ترکیب چهار رسانه
در این مثال، هر کانال وظیفه متفاوتی دارد.
وبسایت اطلاعات کامل ارائه میکند، پوشش رسانهای به افزایش شناخت و اعتبار موضوع کمک میکند، شبکههای اجتماعی فضای گفتوگو ایجاد میکنند و تبلیغات پولی دسترسی هدفمند را گسترش میدهد.
اگر این فعالیتها بهدرستی هماهنگ شوند، امکان ایجاد مسیری پیوسته از آشنایی اولیه مخاطب تا بررسی و استفاده از محصول فراهم میشود.
البته تحقق این نتیجه به کیفیت محتوا، ویژگیهای بازار، تناسب رسانهها و نحوه اجرای کمپین وابسته است.
این مثال فرضی است و برای توضیح کاربرد مدل PESO طراحی شده است.
چگونه مدل PESO را در یک سازمان اجرا کنیم؟
برای استفاده عملی از مدل PESO لازم نیست سازمان از ابتدا در تمام کانالها فعالیت گستردهای داشته باشد.
بهتر است فرایند طراحی با شناخت مسئله آغاز شود و سپس نقش هر دسته از رسانهها تعیین شود.
۱. هدف ارتباطی را مشخص کنید
نخست باید روشن شود سازمان چه تغییری را دنبال میکند.
آیا هدف افزایش آگاهی از برند است؟ تقویت اعتبار سازمان؟ معرفی محصول؟ ایجاد گفتوگو درباره یک مسئله یا جذب مشتریان بالقوه؟
این هدف باید تا حد امکان قابل اندازهگیری باشد و با مسئله واقعی سازمان ارتباط داشته باشد.
۲. داراییهای رسانهای موجود را بررسی کنید
پیش از طراحی فعالیتهای جدید، لازم است وضعیت رسانههای فعلی برند بررسی شود.
وبسایت چه ظرفیتهایی دارد؟ کدام رسانهها تاکنون درباره سازمان نوشتهاند؟ مخاطبان در کدام شبکههای اجتماعی فعالاند؟ چه تجربهای از تبلیغات قبلی وجود دارد؟
این بررسی کمک میکند سازمان ظرفیتهای موجود را شناسایی کند و منابع خود را صرف فعالیتهای غیرضروری نکند.
۳. برای هر رسانه نقش مشخصی تعیین کنید
همه رسانهها نباید الزاماً یک پیام را با یک قالب منتشر کنند.
یک رسانه ممکن است برای ارائه اطلاعات تخصصی مناسب باشد و رسانه دیگر برای جلب توجه اولیه یا ایجاد تعامل.
در این مرحله باید مشخص شود هر دسته از رسانهها قرار است چه کمکی به هدف اصلی کمپین کند و چگونه به فعالیتهای دیگر متصل شود.
برای تصمیمگیری دقیقتر درباره تناسب رسانه و مخاطب میتوان از مقاله چرا انتخاب رسانه مهمتر از تعداد رسانههاست؟ استفاده کرد.
۴. جریان محتوا و مسئولیت تیمها را طراحی کنید
هماهنگی رسانهها بدون هماهنگی تیمهای اجرایی دشوار است.
باید مشخص شود چه کسی مسئول تولید محتوای اصلی است، چه کسی ارتباط با رسانهها را مدیریت میکند، اطلاعات کاربران چگونه جمعآوری و تحلیل میشود و تصمیمهای مربوط به تبلیغات بر چه اساسی گرفته میشوند.
همچنین لازم است زمانبندی فعالیتها و نحوه انتقال اطلاعات میان تیمها روشن باشد.
برای نمونه، اگر پرسش پرتکراری در شبکههای اجتماعی شناسایی شود، این اطلاعات باید به تیم محتوا منتقل شود تا در صورت نیاز توضیحات وبسایت تکمیل شوند.
۵. عملکرد را در سطح کانال و کل کمپین بسنجید
ارزیابی مدل PESO نباید تنها به گزارشهای مستقل هر رسانه محدود بماند.
علاوه بر سنجش عملکرد هر کانال، لازم است بررسی شود که مجموع فعالیتها چه تغییری در شناخت، نگرش یا رفتار مخاطبان ایجاد کردهاند.
به این ترتیب، سازمان میتواند از گزارش تعداد انتشارها و بازدیدها فراتر برود و ارتباط فعالیتهای رسانهای با اهداف اصلی خود را بررسی کند.
شاخصهای ارزیابی مدل PESO چیست؟
انتخاب شاخصها باید بر اساس هدف کمپین انجام شود، اما میتوان برای هر بخش مجموعهای از معیارهای مرتبط در نظر گرفت.
رسانههای پولی: میزان دسترسی، هزینه هر کلیک، نرخ
کلیک، نرخ تبدیل و هزینه جذب سرنخ معتبر.
رسانههای اکتسابی: تعداد و کیفیت پوششهای رسانهای، میزان حضور پیام اصلی، اعتبار و ارتباط رسانهها با مخاطب هدف و ترافیک ارجاعی.
رسانههای اشتراکی: میزان بازنشر، کیفیت تعاملات، موضوع گفتوگوها، احساسات و نگرشهای بیانشده و مشارکت کاربران.
رسانههای اختصاصی: بازدید هدفمند صفحات، زمان و کیفیت تعامل با محتوا، تکمیل فرمها، دریافت فایلها و سایر اقدامات تعریفشده.
بااینحال، نباید تصور کرد که جمعکردن آمار این چهار بخش، بهتنهایی میزان موفقیت کمپین را مشخص میکند.
برای مثال، ممکن است یک کاربر ابتدا از طریق خبر با برند آشنا شود، بعد محتوای شبکه اجتماعی آن را ببیند و در نهایت از طریق جستوجوی مستقیم وارد وبسایت شود.
در این شرایط، نسبتدادن نتیجه نهایی به یک کانال مشخص همیشه ساده نیست.
استفاده از لینکهای رهگیری، دادههای تحلیلی وبسایت، پرسش از مشتریان درباره مسیر آشنایی با برند و پژوهشهای سنجش آگاهی یا نگرش میتواند به درک دقیقتر عملکرد کمک کند.
همچنین باید از شمارش تکراری مخاطبان و جمعکردن ساده آمار دسترسی رسانهها بدون بررسی همپوشانی جلوگیری شود.
اشتباهات رایج در استفاده از مدل PESO
یکی از مهمترین اشتباهات، این است که سازمان مدل PESO را صرفاً یک چکلیست اجرایی بداند.
برای مثال، انتشار چند پست، خرید تبلیغات، ارسال خبر و تولید یک مقاله در وبسایت، لزوماً به معنای اجرای صحیح مدل نیست.
اشتباه دیگر، استفاده از یک محتوای یکسان در تمام رسانهها بدون توجه به ویژگیهای هر کانال است.
پیام اصلی برند باید هماهنگ باشد، اما شیوه روایت آن در یک گزارش خبری، محتوای شبکه اجتماعی و تبلیغ دیجیتال میتواند متفاوت باشد.
همچنین برخی سازمانها رسانه اکتسابی را با انتشار پولی اشتباه میگیرند و هر نوع حضور در رسانه خبری را بهعنوان موفقیت روابط عمومی ثبت میکنند.
در حالی که روش انتشار و استقلال رسانه در دستهبندی آن اهمیت دارد.
ضعف دیگر، تمرکز بیش از حد بر شاخصهایی مانند تعداد بازدید، انتشار و نمایش تبلیغات است، بدون اینکه ارتباط آنها با هدف اصلی کمپین بررسی شود.
در نهایت، نداشتن مسئول مشخص برای هماهنگی فعالیتها میتواند باعث شود هر تیم عملکرد خود را بهبود دهد، اما نتیجه کلی ارتباطات سازمان چندان تغییر نکند.
آیا همه برندها باید از هر چهار نوع رسانه استفاده کنند؟
مدل PESO به این معنا نیست که هر برند موظف است در هر چهار دسته رسانه، سرمایهگذاری یکسانی داشته باشد.
ترکیب مناسب رسانهها به اهداف سازمان، مخاطبان، بودجه، مرحله رشد برند و شرایط بازار بستگی دارد.
برای نمونه، یک شرکت تخصصی فعال در بازار سازمانی ممکن است بیش از تبلیغات گسترده عمومی، به محتوای تخصصی، روابط رسانهای و ارتباط با جامعه حرفهای خود نیاز داشته باشد.
در مقابل، یک برند مصرفی هنگام معرفی محصول جدید ممکن است به ترکیبی گستردهتر از رسانههای پولی، محتوای اجتماعی و پوشش خبری نیاز پیدا کند.
نکته مهم آن است که انتخاب یا کنارگذاشتن هر کانال بر اساس تحلیل انجام شود، نه عادت سازمان یا صرفاً در دسترسبودن رسانه.
مدل PESO ابزاری برای تصمیمگیری منسجمتر است، نه دستورالعملی ثابت برای همه کمپینها.
نقش روابط عمومی در مدیریت یکپارچه رسانهها
با گسترش رسانههای دیجیتال، نقش روابط عمومی دیگر به ارتباط با خبرنگاران و انتشار خبر محدود نمیشود.
امروزه یک موضوع ممکن است ابتدا در شبکههای اجتماعی مطرح شود، سپس به رسانههای خبری راه پیدا کند و در ادامه بر جستوجوهای کاربران، رفتار مشتریان و تصویر عمومی برند اثر بگذارد.
در چنین محیطی، روابط عمومی باید بتواند ارتباط میان کانالهای مختلف را درک کند و از اطلاعات بهدستآمده در یک بخش برای تصمیمهای بخشهای دیگر استفاده کند.
مدل PESO از این منظر اهمیت دارد؛ زیرا روابط عمومی را در ارتباط با محتوا، تبلیغات، رسانههای اجتماعی و داراییهای اختصاصی سازمان قرار میدهد.
اجرای مؤثر این رویکرد، به همکاری میان تیمهای روابط عمومی، بازاریابی، تولید محتوا، تبلیغات و تحلیل داده نیاز دارد.
این همکاری میتواند در قالب یک تیم مشترک یا از طریق فرایندهای مشخص هماهنگی و گزارشدهی شکل بگیرد.
جمعبندی؛ ارزش مدل PESO در ارتباط میان رسانههاست
مدل PESO نشان میدهد روابط عمومی و تبلیغات زمانی میتوانند اثربخشی بیشتری داشته باشند که فعالیتهای رسانهای در قالب یک برنامه ارتباطی هماهنگ طراحی شوند.
رسانههای پولی، اکتسابی، اشتراکی و اختصاصی هرکدام ظرفیتها و محدودیتهای متفاوتی دارند.
رسانه پولی میتواند دسترسی را افزایش دهد، رسانه اکتسابی فرصت کسب اعتبار مستقل فراهم کند، رسانه اشتراکی گفتوگو و مشارکت مخاطبان را گسترش دهد و رسانه اختصاصی مرجعی برای ارائه اطلاعات کامل و ارتباط مستمر ایجاد کند.
اما ارزش اصلی مدل PESO در جمعکردن این چهار دسته نیست؛ در طراحی ارتباط میان آنهاست.
یک استراتژی ارتباطی زمانی منسجمتر میشود که فعالیتهای رسانهای، بهجای رقابت یا تکرار یکدیگر، در راستای هدفی مشترک عمل کنند و اطلاعات حاصل از هر بخش به بهبود تصمیمهای بخشهای دیگر کمک کند.
در آژانس روابط عمومی و تبلیغات فانوس، طراحی استراتژی ارتباطی، تولید محتوا، برنامهریزی انتشار، روابط رسانهای و پایش عملکرد، از ظرفیتهایی هستند که میتوانند در برنامه ارتباطی یکپارچه برندها به کار گرفته شوند.
اگر سازمان شما به دنبال هماهنگکردن فعالیتهای روابط عمومی، تبلیغات و رسانههای دیجیتال است، میتوانید از طریق بخش درخواست مشاوره فانوس برای بررسی نیازها و طراحی مسیر ارتباطی مناسب اقدام کنید.
پرسشهای متداول درباره مدل PESO
مدل PESO چه کاربردی در روابط عمومی دارد؟
این مدل کمک میکند فعالیتهای رسانهای سازمان در چهار دسته پولی، اکتسابی، اشتراکی و اختصاصی بررسی شوند و نقش هرکدام در دستیابی به اهداف ارتباطی مشخص شود.
تفاوت رسانه پولی و رسانه اکتسابی چیست؟
در رسانه پولی، برند برای انتشار پیام یا نمایش تبلیغات هزینه پرداخت میکند. در رسانه اکتسابی، پوشش رسانهای از طریق ارزش خبری، اعتبار موضوع و تصمیم مستقل رسانه شکل میگیرد.
آیا شبکههای اجتماعی جزو رسانه اختصاصی هستند؟
صفحات رسمی شبکههای اجتماعی توسط برند مدیریت میشوند، اما مالکیت و کنترل کامل بستر انتشار در اختیار برند نیست. به همین دلیل، فعالیتهای اجتماعی و تعاملات کاربران در مدل PESO عمدتاً در بخش رسانه اشتراکی بررسی میشوند.
آیا مدل PESO برای کسبوکارهای کوچک مناسب است؟
بله. کسبوکارهای کوچک نیز میتوانند با توجه به منابع محدود خود، از این مدل برای تعیین نقش رسانهها و هماهنگکردن فعالیتهای ارتباطی استفاده کنند.
تفاوت مدل PESO با برنامهریزی رسانه چیست؟
برنامهریزی رسانه معمولاً بر انتخاب کانالها، زمانبندی، نحوه انتشار و تخصیص منابع تمرکز دارد. مدل PESO علاوه بر این موضوعات، ارتباط میان انواع رسانه و نقش آنها در یک استراتژی یکپارچه را بررسی میکند.